BAŞ BELASI SEDEF...

BAŞ BELASI SEDEF HASTALIĞI

Evet, gerçekten de tam bir baş belası hastalık türündedir sedef. Bu denli olumsuz bir konum edinmesinde ki en büyük sebep, derinin dış tarafın da baş göstermesi dolayısıyladır. Bu sebeple sedef hastası bir kişi kendisini adeta toplumun dışına atar. Kendisini bireysel ve toplumsal tüm durumlardan dışlar ve bütün kontak noktalarını keser.

Tıbbi tanımı

Tıp dilinde: psoriasis), bir tür multifaktöryel etiyolojili deri hastalığı. HLA-Cw6 doku uygunluk antijeni birçok türünde genetik yönü oluşturur. Bu nedenle bazı hastaların ailelerinde de hastalık görülebilmektedir. Bazı ilaçlar ve duygusal dalgalanmalar hastalığı ortaya çıkarabilir veya aktifleştirebilir.

Stres, sedef hastalığını artıran faktörlerin başında gelmektedir. Ayrıca boğaz ve vücutta meydana gelen enfeksiyonlar, özellikle çocuklardaki damla tipi sedefi tetikleyen nedenlerdendir. Aynı zaman da panik ve korku sedef hastalığının oluşumun da en temel etkenlerdir.

Teşhis ve bulgular

En sık görülen tür, plak tipi sedef olup deride, özellikle diz, dirsek,,sırt ve sakrum denen kuyruk sokumun da kızarıklık, pullanma ve deride dökülme şeklinde baş göstermektedir. Fakat hastalık başka şekillerle de görülebilmektedir.

Tezahür Çeşitleri

Plak tipi sedef

·         Plak türü sedef (psoriazis) : Hastalığın en sık görülen türüdür. Diz ve dirseklerde kızarık, pullanan ve kabuklanmalar yapar.

·         Ters (inverse) sedef : genelde koltuk altı, kasıklar gibi derinin yoğun ve yığılma yaptığı  yerlerinde ortaya çıkar. Kesin tanı öncesinde diğer egzama türleriyle karışır.

·         Eritrodermik sedef : tüm vücutta yaygın kızarıklık ve deri dökülmesi türünce gözükür.. Hastada sıvı ve elektrolit dengesizliği gibi ciddi bir komplikasyon sebebi ile hastane şartlarında tedavi edilir.

·         Damla (guttat) tipi sedef : ağırlıkla, henüz bağışıklık sistemi gelişmemiş olan  çocuklarda görülen sedef türüdür.  Sedef yaraları damlalar şeklinde tüm vücutta görülür.

Sedef hastalığının şiddeti, görüldüğü bölgeler, ve görünüşü, çeşidine bağlı olarak değişiklik gösterir. Plak tipi psöriazis en yaygın formudur, her beş sedef hastasından dördünde bu tip görülür. Bunun dışında, guttate, püstüler, inversa psoriasis ise daha az yaygındır, eritrodermik psöriazis ise çok nadir görülür.

Tedavi seçiminde başlıca üç başlık göze çarpabilir.

1-Lokal tedavi

2-PUVA tedavisi

3-Sistemik(ağızdan veya damardan ilaç) tedavi

Lokal tedavi: belli bölgelere uygulanan yöntemdir.  En üst bölgesel tabaka Kabuk sökücü kremler, yumuşatıcılar, kortizonlu kremler, D vitamini içeren kremler kullanılabilir.

PUVA tedavisi: Çok az hastaneler de gerçekleştirilebilen ideal bir tedavi yöntemdir.  Vücudunun geniş kısmına yayılmış, ufak noktalar halinde değişken bölgelerde olan sedef plaklarında ve lokal tedaviye dirençli hasta gurubunda başarıyla uygulamakta. Güneş ışınındaki ultraviyole A ve B'nin etki gücünden faydalanılan bu tedavide özel kabinlerde günde birkaç dakikalık ışın tedavisi yapılmaktadır. Haftada 3-4 seans ile başlayan uygulama etki alındıktan sonra daha seyrek aralıklara indirilerek sonlandırılıyor ve uzun süren iyilik dönemleri yaşanabilmektedir. Uygulamanın hastaya ciddi bir zarar vermemesi , kolay uygulanabilmesi, zaman alıcı bir tedavi olmaması da  uygulanan tedavinin en güzel taraflarındandır.

Sistemik tedavi: Çok şiddetli vücudun %50 ile 70'inden fazlasında yayılmış sedeflerde ve PUVA tedavi uygulanamadığı hastalarda yapılmaktadır. Mümkün olduğunca kaçındığımız bir yöntem olup siklosporin, methotraksat,acitretin gibi zararlı yan etkileride olabilecek ilaçlar ancak ritmik doktor takipleriyle hastaya verilebilir.

Toplumun ortalama yüzde 2′sinde görülür. Bu durum hastalığın ne kadar sık görüldüğünü ortaya koyar. Genç yaşta ortaya çıkma ihtimali daha fazladır. Ailede bu hastalığın olması, sedef hastası olma eğilimini arttırır. Ayrıca sedef, mikropların neden olmadığı bir hastalık olduğundan, bulaşıcı değildir.